Thế vận hội - Những bài hát quốc hồn

§ Tú Nạc

Những thanh niên đứng nghiêm, ánh mắt họ sáng rực với niềm hân hoan tự hào. Anh ta đã giành chiến thắng sự kiện của mình tại Thế vận hội Olimpic. Người vận động viên trẻ này đã được đào tạo công phu về môn thể thao dành cho sự trải nghiệm này. Anh ta cúi đầu trong lúc tấm huy chương vàng quàng qua đầu anh ta. Mọi người lắng nghe tiếng nhạc của bài quốc ca. Những đám đông hoan hô và biết bao người trên khắp thế giới đang nhìn qua màn ảnh truyền hình. Anh ta đã mang lại vinh dự cho đất nước mình. Anh ta cảm thấy vô cùng xúc động và niềm hạnh phúc.

Mỗi một quốc gia đều có bài quốc ca thể hiện tình thần dân tộc – những bài quốc ca từ mọi quốc gia trên thế giới. Chúng bắt nguồn từ đâu? Và tại sao chúng lại quan trọng như vậy?

Thế vận hội 2012 được tổ chức ở Vương quốc Anh. Hai trăm lẻ năm quốc gia đang tranh tài. Mọi người những ai tranh tài ở Thế vận hội đều hy vọng là thành phần của nghi thức chiến thắng này.

Để chuẩn bị cho những chiến thắng này, ban tổ chức phải có từng bài quốc ca sẵn sàng trỗi lên.

Philip Sheppard là người điều khiển ban nhạc London Philharmonic. Ông hướng dẫn tất cả các nhạc sỹ trong nhóm đông đảo này. Những nhà tổ chức Thế vận hội yêu cầu dàn nhạc trình bày và thu phần nhạc dành cho mỗi bài quốc ca. Sheppard đồng ý. Đó là một vinh dự to lớn.

Nhưng Philip Sheppard có một bước rất quan trọng, trước khi thu âm. Đầu tiên ông phải tìm được bài quốc ca chính xác của mỗi quốc gia. Nhiều người đã nghe bài quốc ca của quốc gia vĩ đại Hiếp Chủng quốc Hoa Kỳ, Liên hiệp Vương quốc Anh và Pháp. Tuy nhiên, hầu hết người ta không được nghe những bài quốc ca của những quốc gia nhỏ bé hơn nhiều chẳng hạn như Tuvalu hay Comoros. Sheppard đã phải làm việc rất vất vả để tìm kiếm tất cả những bài quốc ca. Ông đã dùng Thư viện Anh quốc nổi tiếng – một tuyển tập những sách và những tài liệu khác. Ông cho biết tiến trình này với phóng viên Adam Sweeting.

“Không ai cho tôi những bài quốc này. Tôi đã phải tự tìm kiếm cho tôi. May mắn thay, tôi yêu thư viện Anh quốc. Tôi vốn thích công việc đầu tư những điều giống như vậy.”

Ông nói ông biết nhiều hơn về những đất nước nhỏ bé của thế giới mà trước đó ông chưa hề biết!

Nhưng có bài quốc ca nào dở không, về phần soan nhạc? Philip Sheppard nói không. Một số quốc ca nghe xa lạ với những người từ những nển văn hóa khác. Tuy nhiên, mỗi bài quốc ca trình bày phần nhạc của đất nước cụ thể đó. Chúng đến từ những truyền thống âm nhạc khác nhau. Sheppard nói rằng những bài quốc ca tất cả đều hay, khi ông nghĩ về những truyền thống và lịch sử âm nhạc khác nhau này, một trong những bài quốc ca mà Sheppard thích nhất là quốc ca của đất nước Bhutan. Ông nói,

“Đó là một bản nhạc lạ thường. Nó có thể hoàn toàn xa lạ, thuần túy dân tộc, khoảng cách đối với người dân Tây phương. Tất cả tôi có đó là một bản thu âm mù mờ, khó hiểu. Đó là một người nào đó đang hát trong một đền thờ, không nhạc cụ.”

Những bài quốc ca đã trở nên phổ biến vào thế kỷ thứ mười chín. Tuy nhiên, mốt số bài rất xưa. Bài quốc ca lâu đời nhất thế giới là bài quốc ca của Hòa Lan. Nó được viết vào giữa năm 1568 và 1572.

Lời bài quốc ca của Nhật Bản thì còn có lâu hơn thế. Lời bài hát bắt nguồn từ một bài thơ cổ đại. Nhưng mãi đến năm 1880 mới được phổ nhạc.

Tuy nhiên, bài quốc ca của ây Ban Nha lại không có lời. Phần nhạc được viết vào năm 1761. Năm 2007, Tây Ban Nha tổ chức một cuộc thi đấu quốc gia, nó mới được người ta viết lời thích hợp với âm nhạc. Tuy nhiên những lời của bài quốc ca không được phổ biến! Người ta vẫn không dùng nó thường xuyên.

Một số bài quốc ca được viết bởi những nhạc sỹ lừng danh. Chẳng hạn, Haydn đã viết nhạc cho bài quốc ca Đức quốc. Mozart viết nhạc cho bài quốc ca Áo quốc.Và Rabindrath Tagore đã viết cả hai bài quốc ca Ấn Độ và Bangladesh.

Có những trường hợp, những nhà lãnh đạo quốc gia đã viết lời cho bài quốc ca. Đây là một thực tế của Colombia, Senegal, Bỉ và Ecuador. Đó là một vinh dự lớn lao để viết bài hát quan trong như vậy.

Nhưng đối với một nhà văn, điều đó không phải là một trải nghiệm hạnh phúc. Manuel Maria Gutierrez đã viết bài quốc ca cho Costa Rica. Năm 1853, chính quyền đã bắt ông vào tù cho đến khi bài quốc ca hoàn tất!

Đôi khi, người ta không biết rõ ai là người đã viết một bài quốc ca! Có nhiều ý tưởng khác nhau về người viết bài quốc ca Anh quốc. Nhưng không ai biết chắc chắn. Có nhiều bài quốc ca đến từ âm nhạc dân tộc tộc truyền thống.

Nhiều bài quốc ca được nối kết trực tiếp với lịch sử đất nước. Chúng làm cho người dân nghĩ về những sự kiện quan trọng trong quá khứ.

Có lẽ đây là lý do tại sao là một số bài quốc ca lại quá dài! Bài quốc ca dài nhất đó là bài quốc ca của Hy Lạp. Nó có 158 câu. Bài quốc ca của Uruguay cũng rất dài, phải mất đến hơn năm phút để hát!

Điều này đã gây ra một số vấn đề phức tạp cho Philip Sheppard khi ông ghi âm những bài quốc ca cho Thế vân hội Olimpic. Vì sự kiện này chỉ cho phép kéo dài mỗi bài quốc ca từ 60 đến 90 giây. Điều này muốn nói rằng, trong nhiều trường hợp, ông chỉ có thể dùng chủ đề chính của phần nhạc. Nó phải là phần nhạc mà người ta có thể nhận ra ngay tức khắc.

Nhiều bài quốc ca tự ca ngợi đất nước và người dân sống ở đó. Một số bài quốc ca là những lời nguyện cầu Thiên Chúa. Chúng cầu xin Thiên Chúa chúc phúc lành cho đất nước và mang lại thanh bình thịnh vượng cho người dân. Đây là thực tế của những bài quốc ca Antigua, Kenya, Papua New Guinea và Slovenia. Bài quốc ca dành cho một số quốc gia, chặng hạn như Liên hiệp Vương quốc Anh, đã cầu xin Thiên Chúa ban phúc lành đặc biệt và bảo vệ hoàng đế hay nữ hoàng.

Một số ít quốc gia như Đan Mạch, Thái Lan, Thụy Điển có hai bài quốc ca. Một bài ca ngợi đất nước và nhân dân. Bài khác là quốc ca hoàng gia ca ngợi hoàng đế hay nữ hoàng. Bài quốc ca này được dùng cho những sự kiện hoàng gia đặc biệt.

Hầu hết mọi quốc gia đều có một bài quốc ca. Nó biểu hiện đất nước của mình trước thế giới. Mỗi bài quốc ca cũng thể hiện một điều gì đó thuộc quốc hồn, quốc túy của dân tộc. Người ta hòa nhập vào bài quốc ca của riêng mình. Khi họ nghe trỗi lên, họ cảm thấy niềm tự hào vĩ đại.

Jos. Tú Nạc, NMS

Đọc nhiều nhất Bản in 01.08.2012. 18:46