Phúc âm mới cho Wall Street

§ Quang Tâm

“Phúc âm mới cho Wall Street” là nhan đề bài của nhà báo Charles Lewis trên tờ National Post số ra ngày 27.06.2009, viết về Thông điệp xã hội mà Đức Giáo hoàng Bênêđictô đã ký buổi sáng ngày 29.06.2009 nhưng sẽ được phổ biến vào tuần sau trùng với lúc khai mạc Hội nghị Thượng đỉnh các Nước G8.

Đức Giáo hoàng Bênêđictô sắp lên tiếng nhận định về các căn bệnh của nền kinh tế.

Trong Thông điệp Bác Ái trong Sự Thật, sẽ phổ biến tuần tới, ngài được mong đợi sẽ nêu ra những nhược điểm của chủ nghĩa tư bản, thị trường thế giới rối loạn, tình trạng công nhân bị bóc lột và sự phân cách giàu nghèo.

Cha Thomas Reese, một học giả Mỹ Dòng Tên và chuyên gia về Vatican, viết: “Lắm người bảo thủ sẽ bị sốc và thất vọng vì Thông điệp sẽ phản ánh thái độ hoài nghi đối với chủ nghĩa tư bản không nương dựa trên lòng tham”.

"Khác với Tổng thống Obama muốn cải tổ một hệ thống mà ông tin là đã ngoài tầm kiểm soát, Đức Giáo hoàng Bênêđictô muốn tư duy lại (rethink) cả hệ thống”.

Bình luận hồi đầu năm về sự sụp đổ kinh tế toàn cầu, Đức Giáo hoàng Bênêđictô nói Giáo hội phải "tố cáo những sai lầm cơ bản đã bộc lộ qua sự sụp đổ các ngân hàng Mỹ. Lòng tham của con người là một hình thức tôn thờ ngẫu tượng chống lại Thiên Chúa chân thật, và là sự giả mạo hình ảnh Thiên Chúa bằng Mamon, một vị thần khác”.

Thái độ hoài nghi của Đức Giáo hoàng đối với chủ nghĩa tư bản không làm ngạc nhiên những ai nắm rõ giáo huấn của Giáo hội.

Đức Giáo hoàng Bênêđictô rất quan tâm đến chủ nghĩa thế tục đang đặt những giá trị Kitô giáo ra ngoài những giá trị đang thịnh hành trong xã hội, Cha Thomas Rausch, một linh mục Dòng Tên và giáo sư thần học tại Đại học Loyola Marymount ở Los Angeles phát biểu. Theo cha, thông điệp này là phương thế Đức Giáo hoàng đem “các giá trị Phúc âm và các giá trị Kitô giáo vào xã hội chúng ta đang sống”.

Cha Rausch nói: “Ta đang ở trong một xã hội tuyệt vọng. Có được một giáo huấn rõ ràng về việc các quyết định kinh tế ảnh hưởng như thế nào đối với người ta có lẽ là một đối trọng hay trước sự nhấn mạnh điển hình của Hoa Kỳ ‘Hãy để thị trường được tự do. Thị trường sẽ tự giải quyết các vấn đề của nó’”.

Chester Gillis, giáo sư thần học tại Đại học Georgetown, nói điều Đức Giáo hoàng Bênêđictô đang làm chỉ là theo truyền thống giáo huấn của Giáo hội về sự công bằng trong kinh tế, nhất là đối với những người dễ bị tổn hại nhất.

Cuối thế kỷ 19, Đức Giáo hoàng Lêô XIII, trong thông điệp của mình, đã làm chấn động các nhà công nghiệp khi lên tiếng kêu gọi công nhân phải có quyền lập nghiệp đoàn, quyền nhận lương có thể sống – "Lương công nhân phải đủ để nâng đỡ bản thân và vợ con" – và đưa ra khái niệm căn cơ là giới hạn số giờ làm việc của công nhân.

Thông điệp viết: “Thật bất công vào vô nhân... khi bắt những người cả nam lẫn nữ lao động thái quá đến nỗi làm cho họ mụ mẫm tâm trí, thân xác kiệt quệ".

Vào đầu những năm 1960, Đức Giáo hoàng Gioan XXIII nêu trong một thông điệp rằng các cá nhân có quyền được hưởng toàn bộ các phúc lợi xã hội, bao gồm "quyền được chăm sóc khi yếu đau; bị thương tật trong lao động; góa bụa; già yếu; thất nghiệp do bị cưỡng bách; hoặc bất kỳ khi nào người đó bị mất phương tiện sinh sống không do lỗi của mình".

Giáo sư Gillis nói: “Người ta sẽ hỏi: ‘Tại sao Giáo hội lại nói thế? Họ là ai? Họ đâu có phải là nhà kinh tế, nhà ngân hàng’”.

"Điều đó đúng. Tuy nhiên, có một đạo lý về kẻ được và người mất ẩn dưới nền kinh tế. Chắc chắn cứ sự thường thì Phúc âm đứng về phía người nghèo và những người thua thiệt, kém thế".

Các thông điệp được xem là các “thư chung” được gửi đến các giám mục và tổng giám mục để làm rõ các vấn đề thần học và các đường lối, chính sách khác của Giáo hội. Các thông điệp được dùng để “lên án một hình thức sai lầm phổ biến nào đó, nêu rõ những nguy cơ đe dọa đức tin hoặc luân lý, khuyên các tín hữu hãy kiên vững, hoặc đề ra các biện pháp nhằm chữa trị các sự ác thấy trước hoặc đã có rồi".

Trong các thông điệp đề cập đến các vấn đề luân lý, như việc sử dụng biện pháp kiểm soát sinh đẻ hoặc các công nghệ sinh sản, thì sứ điệp chuyển đến người Công giáo khá rõ rệt: đây là những điều Giáo hội nói rằng bạn không nên làm và đây là lý do tại sao.

Nhưng các thông điệp xã hội thì có phạm vi rộng hơn nhiều và đối tượng nhắm đến hơi mơ hồ.

Cha Rausch nói: “Đấy là chức năng giáo huấn”.

"Một phần trong vai trò của Đức Giáo hoàng là có khả năng hướng dẫn Giáo hội Công giáo và giúp Giáo hội đọc ra những dấu hiệu của thời đại”.

Giáo sư Gillis nói: "Ngài đang ngỏ lời với toàn thể thế giới, kể cả những người không Công giáo. Ngài đang là tiếng nói cho những người không có tiếng nói”.

Quang Tâm dịch

Đọc nhiều nhất Bản in 29.06.2009. 18:41